Chi tiết tin tức

Quản Trị Viên Klive

Bản đồ nhiệt bóng đá nói lên điều gì và dễ gây hiểu nhầm ở đâu?

Một vùng đậm trên bản đồ nhiệt bóng đá có thể chỉ nơi cầu thủ thường có mặt hoặc nơi cầu thủ thực hiện nhiều hành động được ghi nhận. Cách hiểu phụ thuộc vào dữ liệu dùng để vẽ. Hãy đọc chú giải và khoảng thời gian trước khi suy ra cầu thủ hoạt động ở đâu. [1]


Hai loại bản đồ nhiệt thường gặp




Dữ liệu nềnVùng đậm biểu thị gì?Câu hỏi phù hợp


Vị trí theo thời gian (tracking)Nhiều mẫu tọa độ của cầu thủ. Nếu lấy mẫu cách đều, các mẫu đại diện cho thời gian có mặt tại khu vực.Khi đội không có bóng, hậu vệ biên thường đứng ở đâu?
Sự kiện (event)Nhiều sự kiện thuộc nhóm được vẽ, chẳng hạn chạm bóng, nhận bóng, chuyền hoặc tắc bóng.Tiền vệ nhận bóng ở hành lang nào? Các pha tắc bóng tập trung ở đâu?


Một tiền đạo có thể chạy nhiều lần ra sau lưng trung vệ mà chỉ nhận bóng một lần. Bản đồ tracking có thể phản ánh những lần di chuyển ấy. Bản đồ sự kiện nhận bóng chỉ có điểm tại pha anh ta thật sự nhận được bóng. Với thủ môn, hình nhận bóng hoặc chuyền bóng thường thưa hơn hình vị trí. Đó là hệ quả của cách lấy dữ liệu. [1]


Đọc màu, thời lượng và hướng sân


Màu thường được tính từ số điểm hoặc mật độ đã chuẩn hóa. Nếu mỗi hình đặt màu đậm nhất theo giá trị lớn nhất của chính nó, màu đỏ ở hai hình có thể mang hai giá trị khác nhau. Kích thước ô hoặc cách làm mượt cũng ảnh hưởng đến mức độ lan rộng của vùng đậm. [1]


Ví dụ giả định. Hai cầu thủ cùng có một ô chiếm 50% số mẫu trên bản đồ riêng. Nếu các mẫu được lấy cách đều và đủ dữ liệu, với cầu thủ đá 90 phút ô đó tương ứng khoảng 45 phút. Với cầu thủ đá 20 phút, giá trị tương ứng là 10 phút. Cùng tỷ lệ diễn tả thói quen trong từng mẫu. Muốn so tổng thời gian, cần đưa phút và thang đo về cùng quy ước.


Khi so hai hiệp hoặc hai đội, kiểm tra hướng tấn công đã được xoay về cùng phía chưa. Nếu hệ thống giữ nguyên tọa độ theo sân, việc đổi sân sau giờ nghỉ sẽ làm vùng hoạt động xuất hiện ở hai đầu. Chuẩn hóa thêm phạm vi quan sát, chẳng hạn chỉ lấy thời gian bóng sống hoặc chỉ lấy các pha đội đang phòng ngự.


Nghiên cứu nói gì về mức tương đồng?


Garrido Fernández và cộng sự so sánh hai cách dựng heatmap trên 1.320 quan sát cầu thủ–trận trong 60 trận, gồm 30 trận ở hạng nhất và 30 trận ở hạng nhì Tây Ban Nha. Thước đo tương quan trung bình đạt khoảng 0,56 tại cách phân ô tốt nhất trong mẫu. Đây là hệ số tương quan giữa các bản đồ, với mức chênh đáng kể từ cầu thủ này sang cầu thủ khác. Cách phân ô tối ưu trong nghiên cứu có thể thay đổi khi dùng dữ liệu hoặc mục đích phân tích khác. [1][2]


Ba điều nên kiểm tra ở dữ liệu khác



Quãng đường. Để tính quãng đường, cần cộng các đoạn dịch chuyển theo thứ tự thời gian từ tọa độ theo dõi. Một vùng đậm có thể do cầu thủ đứng lâu hoặc quay lại nhiều lần. Bản đồ đã gộp vị trí qua thời gian nên mất thứ tự di chuyển.
Vai trò chiến thuật. Hậu vệ biên có vùng hoạt động ở giữa sân là một dấu hiệu để xem lại cách đội triển khai bóng. Kiểm tra vị trí của anh ta khi trung vệ nhận bóng, khi bóng chuyển cánh và khi đội mất bóng. Bản đồ gộp cả trận có thể trộn các vai trò ấy vào cùng một màu.
Việt vị. Cần xem vị trí cầu thủ, bóng và đối phương áp chót ở thời điểm đồng đội chơi hoặc chạm bóng theo Luật 11, rồi kiểm tra cầu thủ có tham gia tích cực vào pha bóng hay không. Heatmap đã gộp nhiều thời điểm nên không đủ cho quyết định đó. [3]

Dữ liệu vị trí suy ra từ hình truyền hình còn phụ thuộc vào những gì camera ghi được và cách hệ thống xử lý cầu thủ ngoài khung hình. Nếu hình chỉ lấy một phần sân hoặc một đoạn trận, hãy giới hạn nhận định theo đúng phạm vi đó. [4]


Tự kiểm tra một nhận định



Chọn nhận định cụ thể, chẳng hạn “Hậu vệ trái bó vào giữa khi đội tổ chức lên bóng”.
Dùng bản đồ vị trí trong các pha đội có bóng và ghi số phút hoặc số mẫu. Với bản đồ sự kiện, chỉ kết luận về hành động đã lọc, chẳng hạn vị trí nhận bóng.
Xem lại vài đợt lên bóng ở hai thời điểm khác nhau. Ghi nhận tình huống khiến vai trò thay đổi, như đổi người, đổi sơ đồ, bị dẫn bàn hoặc mất người.
So sánh thêm các trận có vai trò tương đương nếu muốn nói về xu hướng dài hạn.

Một câu đọc hình có thể kiểm chứng là “Trong hiệp một, các lượt nhận bóng của hậu vệ trái tập trung ở hành lang trong”. Cụm “các lượt nhận bóng” cho biết đang đọc dữ liệu nào, còn “trong hiệp một” cho biết phạm vi của kết luận.


Tài liệu tham khảo



Garrido Fernández và cộng sự (2022) — Heatmaps in soccer: Event vs tracking datasets, bài báo đã xuất bản
Garrido và cộng sự — Bản toàn văn mở, phần so sánh theo cách chia ô
IFAB — Luật 11, Việt vị
FIFA Football Technology — Assessing the quality of player tracking data generated using broadcast footage

Xem bóng đá trên Klive


2026-11-17 19:10:47